Максім Танк, змагар за ўз’яднанне роднай Беларусі, жыве ў светлай памяці землякоў

Ведаю, як на нашай роднай з паэтам Мядзельшчыне шчыра шануюць яго памяць. Дом-музей на хутары, экспазіцыя ў раённым краязнаўчым музеі, помнік у цэнтры Мядзела, вуліца 17 верасня, школа ў аграгарадку Сваткі яго імені, створаны там літаратурна-краязнаўчы музей…

Менавіта з асобай творцы-рэвалюцыянера, які ў час польскай акупацыі нашага краю пераадолеў пешшу сотні кіламетраў, змагаючыся за волю землякоў, магчымасць гаварыць па-беларуску, вучыцца на сваёй мове, карыстацца дарункамі лясоў і нарачанскіх азёраў, атаясамліваецца і ў маім уяўленні Максім Танк. З яго імем звязваю і гэтае вялікае свята 17 верасня на малой радзіме і радуюся таму, што стаў гэты дзень зараз у нашай краіне Днём народнага адзінства.

Пашчасціла школьніцай-пачаткоўкай страчацца з паэтам на нарачанскай дачы, чуць яго зычны раскацісты смех у час зямляцкай гаворкі з маім бацькам, дзівіцца, што паэт – звычайны чалавек. Пазней, ужо студэнткай філфака БДУ, прачытаўшы танкаўскія «Лісткі календара», наноў перажыла яго беластоцкія пуцявіны-сцежкі, дарогі з Пількаўшчыны да Вільні, арышты, турэмныя зняволенні. Ніколі не забу­дзецца і бацькоўская адзнака народнасці паэта: «Ён – наш, свой». 

Паэт-змагар, трыбун, Максім Танк і ў Вялікую Айчынную, знаходзячыся ў эвакуацыі ў Саратаўскай вобласці, запісаўся ў народнае апалчэнне, каб трапіць на фронт. Накіравалі ў газету «За Савецкую Беларусь», дзе сваім словам патрыёта заклікаў народных мсціўцаў: «Не шкадуйце, хлопцы, пораху!» Працуючы ў гэтым выданні, а пазней адказным сакратаром агітплаката «Раздавім фашысцкую гадзіну!», наш зямляк змагаўся з акупантамі апавяданнямі, памфлетамі, публіцыстыкай, вершамі, ствараў сваю партызанскую паэму «Янук Сяліба».

Як дарагую рэліквію захоўваю аўтограф паэта, што ўзяла колісь на літаратурным свяце ў Вязынцы. Памятаю, як у час яго цяжкай хваробы многія «змагары» рупіліся перацягнуць нашага земляка пад свой сцяг, не цікавячыся станам здароўя. А ён, яшчэ ў перадваенным 1940-м быў прызнаны савецкім пісьменнікам і ганарыўся гэтым, як і пазней званнямі народнага пісьменніка Беларусі, Героя Сацыялістычнай Працы, Лаўрэата Ленінскай прэміі, Дзяржаўнай прэміі БССР імя Янкі Купалы, акадэміка… Ён не парываў сувязь з землякамі. 

Была ў жніўні 1995 года на развітанні з Паэтам у Пількаўшчыне, калі яго праводзілі ў апошні шлях на бацькоўскія клады ў вёсцы Новікі: «Абраў сабе тут месца наш Максім. Ён быў сапраўдны Беларусі сын». Так прачула згадвалі яго вяскоўцы, звычайныя сяляне!

Марыцца, што свята 17 верасня будзе адзначацца ў нашай дзяржаве з такой жа пашанай, як і 3 ліпеня. Цяпер, калі многія і маладзейшыя беларусы рэальна адчулі цану незалежнасці, за якую змагаўся наш Максім Танк.