Вандроўка дзясятая: Жалезнікі

Вёска, яе хаатычна раскіданыя хаты, як бы выбіраюцца з нізіны Бесядзі на ўзгорак. На шэрагу цагляных будынкаў, зруйнаваных прыродай і чалавекам, новыя дахі для зрубаў. Падумалася: бы пасля вайны адбудоўваецца вёска пасля страшэннай тэхнагеннай ката­строфы дваццатага стагоддзя. Недалёка адсюль — Свяціла­вічы. Згодна з картай шчыльнасці забруджвання цэзіем-137, датаванай студзенем 1991 года, яна складала тут 15 — 40 кюры на квадратны кіламетр. Але ж у асобных месцах і 100 дасягала… Праз дзесяцігоддзе пасля бяды вёска гэтая адносілася да населеных пунктаў з правам на адсяленне. Карэнны жыхар Міхась Гатальскі, які нікуды не з’язджаў з Жалезнікаў пасля трагедыі на ЧАЭС, адзначыў, што вёска спаконвечна славілася сваімі цеслярамі, майстрамі будаўнічых спраў. Нездарма і назва ў яе такая стойкая: попел радыяцыі не пужае! Ды штось не бачна на вуліцах мясцовых жыхароў. Толькі то тут, то там, быццам прывід, з’явіцца бабуля з торбай у руках. Нібыта перасяленка, якая толькі што вярнулася ў родны кут… Пры ўездзе ў Жалезнікі адкрываецца панарама меліярацыйных работ. Абапал дарогі раскінуліся штучныя азёры, выкапаныя тэхнікай і спецыялістамі Веткаўскай ПМС. Іх чатыры, два ўжо зарыблены шчупаком, таўсталобікам, акунём, карпам. Кідаюцца ў вочы новыя купальні, альтанкі, мосцікі. Усё робіцца якасна, надзейна, па-гаспадарску. Высветлілася, што работы заказаны ўраджэнцамі Жалезнікаў, а цяпер прадстаўнікамі маскоўскага бізнесу — братамі Караткевічамі. Яны дбаюць пра адраджэнне роднага кутка, плануюць часта бываць тут. Пабудавалі сабе катэджы. І нярэдка прыязджаюць, найбольш Сяргей. Дзякуючы яго клопату адноўлена ў вёсцы Нікольская царква, у якую з’язджаюцца на службу веруючыя не толькі з бліжэйшых населеных пунктаў Гомельшчыны, а і з Расіі. Цікава, што шэраг святынь гэтаму праваслаўнаму храму перадалі прадстаўнікі рода Караткевічаў, якія нават у самыя складаныя гістарычныя перыяды зберагалі веру. У доме Алены Саўчанкі, роднай цёткі братоў Караткевічаў, ёсць малітвенны куток з абразамі. Але галоўнае, безумоўна, што ў душы гэтай жанчыны жыве боская ласка, дабрыня да ўсяго, што акружае. Маналог Алены Саўчанкі: — Бацька мой Сяргей Яфімавіч скончыў чатыры класы царкоўна-прыхадской школы, быў выдатным майстрам-кавалём. Шмат чытаў. Мама Марыя Андрэеўна цудоўна шыла, ткала, вышывала. Скацёрку яе работы захоўваю вельмі прыгожую, накрываю на стол у вялікія святы. Старажылы расказвалі, што колісь вельмі хварэлі тут у нас людзі. Усёй вёскай купілі ікону Усіх смуткуючых радасць. Зрабілі з ёй хросны ход і перасталі хварэць. Мне можа гадоў шэсць было, як мама заказала ікону Успення Прасвятой Багародзіцы ў Стаўбуне і хадзіла за ёй. Памятаю, як у нас дома спраўлялі вячэру і маліліся. Як ішлі да нас першы раз людзі, бацька ўпаў на калені і ўсім казаў: “Дабро пажалаваць у маю хату!” Ікона Міколы — зараз і не згадаю, адкуль яна з’явілася. Яна цудадзейная. З ёй усё ў нас пайшло па-другому. У нашай царкве маліліся і жыхары Хізоў, Гарыстаў, Гуты. А ў 1933-м, як згадваў брат Рыгор (бацька Сяргея і Пятра, якія аднаўляюць вёску, — заўвага аўтара), у час школьнага перапынку ён быў сведкам трагедыі. Царкву акружылі людзі з вінтоўкамі і праз некаторы час дзеці пачулі, як нешта грымнула аб зямлю. І яна так задрыжэла, і такі гул моцны пайшоў, што ўсе выскачылі на вуліцу. Звон царкоўны быў вагой у тону. Гул той вельмі доўга ішоў. Іконы палілі. А адна жанчына зберагла Усіх смуткуючых радасць.

Браты Караткевічы паклапаціліся пра аднаўленне вадаправода ў вёсцы, падключэнне ва ўсе домаўладанні пажарных апавяшчальнікаў. І ў іх яшчэ шмат планаў па адра­джэнню вёскі.

З думкай пра зямлю… Дзмітрый, сын Алены Сяргееўны, таксама дбае пра адраджэнне родных Жалезнікаў. Застаўся ў вёсцы. У мінулым годзе падаў дакументы на фермерскую гаспадарку “Савченко Д. В.” Ды не паспеў за тры месяцы пусціць у справу выдаткаваную субсідыю, бо доўга афармлялі зямлю. З намі пачынаючы фермер падзяліўся набалелым: “Пайшоў другім заходам. Уступіў у асацыяцыю фермераў у Гомелі, заплаціў усе ўзносы. Паабяцалі даць трактар у лізінг. Каб купіць насенне, прадаў уласную легкавую машыну. А тут аказваецца замест 50 плануемых трактароў выдзяляюць 10. Патэлефанавалі і паведамілі, што мне акурат і не хапае. Сяўба пачынаецца. Як быць? Пра крэдыт ужо маўчу. Хаця б трактар…” …І пра вечнае На дзіва сонечны красавіцкі дзень спрыяў яшчэ большаму бляску званоў Нікольскага храма. У ім і сапраўды адчуваеш засяро­джанасць і спакой, тут можна сканцэнтравацца на галоўным, думаць пра вечнае. Храм быў асвечаны да 20-годдзя чарнобыльскай трагедыі. Распісаны ён мастаком з Сергіева Пасада Вячаславам Амельчанкам вясновымі фарбамі, якія ўсяляюць радасць і любоў да жыцця. Нам пашчасціла сустрэцца са святаром айцом Сергіем, які пяць гадоў служыць тут. Выпускнік марской акадэміі ў Адэсе, ён, увераваўшы ў Госпада, быў паслушнікам у Пачаеўскай лаўры, скончыў Маскоўскую семінарыю. З матушкай сваёю пазнаёміўся на клірасе ў Сергіевым Пасадзе. Зараз яны выхоўваюць траіх дзетак. “Божья воля была сюда поехать. Недалеко проживают родители матушки. Родителей надо навещать, заботиться о них, — так сказаў святар пра свой выбар. — Призываю людей больше о вечности задумываться. Многие о земном беспокоятся, забывают о своих грехах. Господь вездесущий и везде людям помогает, лишь бы они Бога слушались, любили, почитали. У нас в церкви есть выражение: “Не мешай Богу тебя спасти…”