Каханне падчас вайны

  Афішы Гомельскага абласнога тэатра запрашаюць на “Гандлярку і паэта” Івана Шамякіна На першы погляд — класічны сюжэт, які нагадвае Пігмаліёна і Галатэю ў беларускіх ваенных рэаліях: простая камароўская Гандлярка праз каханне і ідэйнасць Паэта свядома становіцца падпольшчыцай. Вольга пакахала Алеся і, як біблейская Марфа, павінна была адрачыся ад усяго зямнога, пранікнуцца лірыкай Блока і вершамі свайго каханага, каб адчуць у сэрцы палымяную ісціну ваеннага часу і думаць не пра тое, як нарабаваць сабе дабра і выжыць, а пра тое, як выратаваць родны горад і людзей, няхай рызыкуючы жыццём. Каханне падчас вайны… Подзвіг падчас вайны… На такое здольны не кожны, тым больш гандлярка з Камароўскага рынку. Ёй таксама верылася ў Перамогу. “Я думала, як мы будзем жыць, калi скончыцца вайна... Як я буду жыць?” — пытаецца ў свайго каханага галоўная гераіня. Які адказ? Вольга загінула, змагаючыся з фашыстамі, якія сталі для яе асабістымі ворагамі. Верыла ў Перамогу і перамагла сябе. Такія акцэнты расставілі і жыццё, і аўтар. Сам твор Шамякіна досыць вольналюбівы. На прафесійны погляд тагачаснай крытыкі, “Гандлярка і паэт” — гэта паэма ў прозе — катэгарычна вызначаецца як маргінальны твор беларускай літаратуры. Бо не маглі крытыкі апеляваць іншымі катэгорыямі, як “сацрэалізм”, ад якога адышоў Шамякін, і “крытычны рэалізм”, якому пісьменнік быццам аддаў перавагу. На самай справе гэта — адзін з любімых твораў самога Шамякіна. Тут — непаўторная народнасць мыслення, літаратурнага і звычайнага, чалавечага…