Сяўкі. Вандроўка шэсцьдзясят шостая

З навукова-даследчай работы працытаванай мной Ірыны Хохун, навучэнкі Лоеўскага дзяржаўнага педагагічнага кале­джа, даведваемся і пра паходжанне назвы селішча: «Мясцовае паданне сведчыць, што заснаваў вёску пан Сева, які пабудаваў на востраве сярод балот хутар і жыў на ім са сваёй сям’ёй. Паступова вакол «хутара Сяўкі пасяліліся іншыя сяляне, утварылася вёска Сяўкі».

У Лоеўскім музеі бітвы за Днепр нам расказалі яшчэ пра аднаго даследчыка гісторыі населеных пунктаў раёна і сваіх родных Сяўкоў Аляксандра Лысянка. Тры гады таму школьнік таксама
ўдзельнічаў у конкурсе даследчых работ, пісаў пра знакамітага земляка-сяўкоўца, выхадца з сялянскай сям’і, змагара за беларускую дзяржаўнасць Яўсея Канчара. Гэта прозвішча таксама было адным з найбольш распаўсюджаных тут. Восенню 1917-га Яўсей (у некаторых крыніцах Яўген) быў абраны старшынёй Беларускага абласнога камітэта пры Усерасійскім савеце сялянскіх дэпутатаў, а ў снежні 1917 года стаў адным з арганізатараў першага Усебеларускага кангрэсу. Першае сялянскае сельгаставарыства 23 сакавіка 1915 года таксама стварыў у Сяўках гэты Канчар, ажыццяўляючы ідэі кааператыўнага руху. У гэты ж год у вёсцы адкрыта народнае вучылішча.

З гісторыі вёскі

У 1897 годзе Сяўкі былі ў Дзяражыцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерніі.

Дзякуй музейшчыкам і ўсім даследчыкам гісторыі роднага краю! І мы бу­дзем доўжыць свой аповед пра цяперашніх людзей гэтай вёскі. Пра яе, калыску свайго дзяцінства, нам згадаў начальнік аддзела раслінаводства, механізацыі і аховы працы ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Лоеўскага райвыканкама Уладзімір Шаўчук. «Памятаецца, як бацькі-настаўнікі далучалі да працы. Школа ў дзве змены працавала, дзяцей было багата, з пяці вёсак у нас вучыліся. Улетку мы працавалі на зернетоку, таксама вывозілі на конях нарыхтаваныя старэйшымі копны сена. Узімку ганялі ў хакей. У бацькі, дырэктара Сяўкоўскай васьмігодкі, былі толькі два запісы ў працоўнай кніжцы: пра прыём на работу і звальненне. 74-гадовая мама, былая настаўніца роднай мовы і літаратуры, і зараз жыве ў Сяўках на вуліцы Цэнтральнай».

Асяродкам культуры ў вёсцы з’яўляецца мясцовы цэнтр культуры і адпачынку. Сюды мы і рушылі. Загадчыца Ала Фалей пазнаёміла з падрыхтаванай выставай ткацтва, вышыўкі: 17 ліпеня – Дзень этнографа.

– Нашы дзеці, канешне, улетку больш дапамагаюць бацькам, але ў вольны час прыходзяць у гурткі, ахвотна займаюцца ў тэатральным, вакальным, танцавальным. Ладзім дыскатэкі, – падзялілася Ала Мікалаеўна. – Летні лагер дзейнічае, хаця і нешматлікі, але рабяты без справы не ся­дзяць. Многія дзяўчаткі ў самы складаны з забеспячэннем медыцынскімі маскамі час прыходзілі і дапамагалі іх шыць. Ды і да святаў дзяржаўных рыхтуемся заўсёды творча.

Самы важны ўрок

У спякотны летні час, калі многія займаюцца нарыхтоўкай сена, рупяцца на агародах, баяліся не заспець ветэрана-педагога, былога дырэктара школы Мікалая Глушанка. Ды па афармленні яго дома здагадаліся: у такога майстра разьбы па дрэве, скульптурных кампазіцый, у мінулым настаўніка гісторыі і працоўнага навучання, спраў хапае ва ўласнай творчай майстэрні! А там такі парадак! Увесь інструмент раскладзены па адпаведных шуфлядах, палічках, развешаны на сценах: не трэба губляць час, каб знайсці неабходнае. Мікалай Максімавіч спяшаўся правесці нам свой урок.

– Баі тут былі вельмі жорсткія, выбівалі фашыстаў 35 дзён восенню 1943-га. Імёны 22 Герояў Савецкага Саюза выгравіраваў на помніку ў вёсцы Глушэц Афанасій Шкляраў, ветэран рачнога флоту. Штогод бываем з дзецьмі там і каля мемарыяла ў Дзяражычах (я там раней настаўнічаў), арганізуем патрыятычныя веласіпедныя прабегі, – дзяліўся настаўнік. – Калі праводжу экскурсіі ў нашым школьным краязнаўчым пакоі, расказваю пра лёсы кожнага героя фарсіравання Дняпра і ўтрымання плацдарма. Напрыклад, пра грузіна Георгія Майсурадзэ, які лёг на амбразуру варожага дзота, каб рота змагла рушыць далей і падавіць агнявы пункт праціўніка. Выязджаем мы і да магілы невядомага лётчыка ў Майску, а таксама падлеткаў на грамадзянскіх могілках Добрага Рога: дзяцей, якія былі партызанскімі сувязнымі, жорстка замучылі нелюдзі-карнікі...

Ландшафтны дызайн, басейн і... конікі

Ля сядзібы сям’і Хадасок нельга было не спыніцца: раўнюткі травяны газон, ружы, мальвы на клумбах, дызайнерскія горкі з экзатычнымі раслінамі. Сёлета гаспадары ўпершыню эксперыментуюць з арэшнікам, хурмой, баклажанамі. Усё дагледжана так, быццам людзі толькі і займаюцца добраўпарадкаваннем зямлі. Прайшлі ў дварышча і парадаваліся пырскам з блакітнага басейна: два хлопчыкі шчодра абдавалі адзін аднаго і так залівіста смяяліся, што мы залюбаваліся імі. Казачны час – дзяцінства! Гаспадыня дома Наталля, мастацкі кіраўнік цэнтра культуры і адпачынку, пазнаёміла з сынам Кірылам і пляменнікам Ягорам. 

З утульнай альтанкі, дзе ўлетку збіраецца вечарамі ўся сям’я, мы ўбачылі добра апрацаваны агарод: зроблена па-чалавечы, з любоўю.

– Я сюды замуж з Гарадка прыйшла. Гаспадар мой сяўкоўскі: Валерый у лясгасе працуе, вадзіцель. У нас яшчэ сынок Мікіта ёсць, дзесь на веласіпедзе з сябрам катаецца, – падзялілася Наталля.
Менавіта ад яе і Алы Фалей даведаліся мы пра незвычайных «конікаў» – адметную сяўкоўскую выпечку з даволі крутога дражджавога цеста з начынкай: распаранымі і пакрышанымі дробна сухафруктамі, ці згушчаным малаком альбо карамеллю. Цікава, што тыя ж самыя выпечаныя «конікі» у Бывальках – цэнтры сельсавета – называюць «коханы», рыхтуюць на вяселлі. 

Пакідаючы гэты куток Лоеўшчыны, мы любаваліся яго ганаровай вартай: бусламі! Іх гнёзды літаральна на працягу ўсяго шляху. Гэта добры знак: дзеці народзяцца не толькі ў птушак!